لایسنس آلمان برای افغانستانی‌ها: تبدیل و امتحان
اگر لایسنس (جواز رانندگی) افغانستان داری و حالا در آلمان زندگی می‌کنی، این صفحه جواب می‌دهد لایسنس آلمان را چطور باید بگیری: لایسنس قدیمی‌ات تا کی اعتبار دارد، آیا بدون امتحان تبدیل می‌شود، و امتحان به کدام زبان‌هاست. برای مدارک و مراحل کامل، راهنمای «تبدیل گواهینامه‌ی ایرانی و افغانستانی» را هم ببین؛ اینجا همان را تکرار نمی‌کنیم.
بدون امتحان نه. افغانستان در فهرست Anlage 11 FeV نیست (بررسی در ۲۵ اکتبر ۲۰۲۶)، یعنی هم امتحان نظری (تیوری) و هم امتحان عملی لازم است. لایسنس افغانستان را فقط ۶ ماه بعد از شروع محل زندگی اصلی در آلمان می‌توانی برای رانندگی استفاده کنی. دری جزو زبان‌های امتحان نظری نیست.
لایسنس افغانستان تا کی در آلمان معتبر است؟
قانون می‌گوید وقتی در آلمان «محل زندگی اصلی» (ordentlicher Wohnsitz) پیدا می‌کنی، با لایسنس کشوری خارج از اتحادیه‌ی اروپا فقط ۶ ماه دیگر حق رانندگی داری. مهلت از زمان شروع محل زندگی اصلی حساب می‌شود. اگر مطمئن نیستی مهلتت از چه روزی شروع شده، از اداره‌ی گواهینامه (Führerscheinstelle) بپرس. ADAC هم برای پناهنده‌ها همین قاعده را می‌نویسد: ۶ ماه، و بعد باید لایسنس را به مدرک آلمانی تبدیل کنی.
اداره می‌تواند مهلت را تا ۶ ماه دیگر تمدید کند، ولی فقط اگر نشان بدهی در مجموع بیشتر از ۱۲ ماه در آلمان نمی‌مانی. برای کسی که برای ماندن آمده، همان ۶ ماه است.
بعد از تمام شدن مهلت، رانندگی با لایسنس افغانستان یعنی رانندگی بدون گواهینامه‌ی معتبر، که در آلمان جرم است. کار را زود شروع کن. اداره‌ی گواهینامه هم وقت می‌گیرد: مثلاً مونیخ در صفحه‌ی خود (اکتبر ۲۰۲۶) می‌نویسد پردازش بعد از کامل شدن پرونده تا ۱۴ هفته طول می‌کشد.
آیا بدون امتحان تبدیل می‌شود؟
آلمان برای بعضی کشورها قاعده‌ی ساده‌تری دارد: کشورهایی که در فهرست Anlage 11 FeV آمده‌اند. دارندگان گواهینامه از این کشورها، بسته به کشور و کلاس، امتحان کمتری می‌دهند یا اصلاً نمی‌دهند. افغانستان (و ایران) در این فهرست نیست. فهرست گاهی عوض می‌شود؛ مثلاً اوکراین و مونته‌نگرو در ۲۰۲۶ اضافه شدند. نتیجه برای تو:
- امتحان نظری (همان که تازه‌کارها می‌دهند) لازم است.Theoretische Prüfung
- امتحان عملی هم لازم است.Praktische Prüfung
- برای ثبت‌نام در امتحان باید از طریق یک آموزشگاه رانندگی (Fahrschule) اقدام کنی. آموزشگاه تأییدیه یا قرارداد می‌دهد و تو را برای امتحان معرفی می‌کند (نمونه: صفحه‌ی شهر کلن).Anmeldung über eine Fahrschule
ترجمه و بررسی لایسنس
- ترجمه‌ی آلمانی لایسنس لازم است. اداره‌های کلن و مونیخ می‌نویسند ترجمه را باشگاه‌های خودروی آلمان (مثل ADAC) یا مترجم رسمی سوگندخورده انجام می‌دهد. اینکه متن لایسنس دری یا پشتو را ترجمه می‌کنند یا نه، پیش از سفارش بپرس.
- ADAC می‌نویسد اداره اصالت سند را هم بررسی می‌کند. لایسنس اصل را باید تحویل بدهی و هنگام درخواست هنوز معتبر باشد.
- مدارک را زودتر آماده کن؛ ترجمه گاهی چند هفته طول می‌کشد.
امتحان به چه زبانی است؟
امتحان نظری به آلمانی است یا به یکی از زبان‌های خارجی مجاز. آیین‌نامه (Anlage 7 FeV) ۱۴ زبان خارجی را نام می‌برد، از جمله انگلیسی، فرانسوی، عربی (Hocharabisch)، ترکی و روسی. دری، پشتو و فارسی در این فهرست نیستند.
مترجم در امتحان نظری پیش‌بینی نشده؛ آیین‌نامه فقط برای ناشنوایان مترجم زبان اشاره را می‌پذیرد. اگر آلمانی‌ات هنوز ضعیف است، دو راه واقعی داری: امتحان را به زبان مجازی بدهی که بهتر بلدی (مثلاً انگلیسی یا روسی)، یا از پشتیبانی صوتی استفاده کنی. آیین‌نامه می‌گوید داوطلب می‌تواند متن آلمانی را با هدفون بشنود؛ پیش از ثبت‌نام از آموزشگاه بپرس.
درباره‌ی مترجم در امتحان عملی، ما قاعده‌ی روشنی در منبع رسمی پیدا نکردیم. ADAC می‌نویسد امتحان عملی فقط به آلمانی انجام می‌شود. پیش از ثبت‌نام از آموزشگاه و از TÜV یا DEKRA بپرس.
هزینه
جدول کامل هزینه‌ها در راهنمای «تبدیل گواهینامه» و «مراحل و هزینه‌ی گواهینامه» آمده است. خلاصه: هزینه‌ی رسمی TÜV یا DEKRA برای امتحان نظری حدود ۲۲ تا ۲۵ یورو و برای امتحان عملی حدود ۱۱۷ تا ۱۳۰ یورو است. به این‌ها هزینه‌ی اداره‌ی گواهینامه (در کلن برای تبدیل با امتحان ۴۳٫۹۰ یورو، طبق صفحه‌ی شهر)، هزینه‌ی معرفی آموزشگاه و ترجمه اضافه می‌شود. همه‌ی عددها از شهری به شهر دیگر فرق می‌کنند.
درس خواندن با فارسی و دری
دری و فارسی ایران یک زبان با دو گونه‌اند و با خط یکسان نوشته می‌شوند. بیشتر دری‌زبان‌ها متن فارسی را راحت می‌خوانند؛ فقط بعضی واژه‌ها فرق دارند. این چند واژه را کنار هم بگذار:
| آلمانی | فارسی (ایران) | دری (افغانستان) |
|---|---|---|
| Führerschein | گواهینامه | لایسنس، جواز رانندگی |
| Auto / PKW | ماشین، خودرو | موتر |
| Prüfung | آزمون | امتحان |
| Theorieprüfung | آزمون تئوری (نظری) | امتحان نظری (تیوری) |
- سوال‌ها آلمانی‌اند. معنی را به فارسی یا دری بفهم، ولی اصطلاح کلیدی را به آلمانی بشناس: Vorfahrt (حق تقدم)، Überholen (سبقت)، Abstand (فاصله)، Fußgänger (عابر پیاده).
- قانون پشت هر سوال را بفهم. کسی که فقط جواب‌ها را حفظ کرده، با کمی تغییر در متن سوال گیج می‌شود.
- اگر فایل PDF سوال‌ها می‌گیری، تاریخ و نسخه‌ی آن را بررسی کن؛ فهرست آزمون مدام به‌روز می‌شود. توضیح بیشتر در راهنمای «گواهینامه آلمانی به فارسی».
در Fahrsi هر سوال متن آلمانی و ترجمه‌ی فارسی دارد و هر جواب توضیح داده شده است. با حساب رایگان، Quiz نمونه و یک آزمون شبیه‌سازی آزمایشی با قوانین امتحان واقعی داری.
منابع
- § 29 FeV – Ausländische Fahrerlaubnisse
- § 31 FeV – Erteilung einer Fahrerlaubnis an Inhaber einer ausländischen Fahrerlaubnis
- Anlage 11 FeV – Staatenliste
- Anlage 7 FeV – Fahrerlaubnisprüfung (Prüfungssprachen)
- ADAC – Flüchtlinge: Führerschein umschreiben
- Stadt Köln – Umschreibung einer Fahrerlaubnis aus Drittstaaten
- Stadt München – Umschreibung eines ausländischen Führerscheins
- TÜV NORD – Theoretische Fahrerlaubnisprüfung (Kosten)
- ACE – Führerscheinkosten